Eefje Blankevoort
is freelance journalist en spendeert regelmatig enige tijd in Iran.
Daar spreekt zij met Iraniërs over het leven van alledag, maar ook over
de binnenlandse politiek en de oorlogsdreiging door de VS en Israël.
DeepJournal interviewt Blankevoort met als centraal onderwerp de mogelijk komende oorlog met Iran.
Dit is het tweede en laatste deel van het gesprek, gehouden op 8 mei 2006.
Download het interview [MP3, 2,5 Mb].
DeepJournal: Los van het tijdstip: denk je dat er een oorlog gaat komen met Iran?
Eefje Blankevoort: 'Ik
weet het niet, ik heb er mijn twijfels over. Aan de ene kant denk ik
dat Amerika, of in ieder geval de Bush-administration gek genoeg is om
beperkte aanval uit te voeren op Iran, op hun nucleaire sites. Ik denk
zeker dat ze daartoe in staat zijn. Er zijn ook wel heel veel twijfels:
Ze hebben op dit moment geen geld, er is geen steun voor wat voor
nieuwe oorlog dan ook in Amerika. Bush moet dus wel heel erg suïcidaal
zijn als hij dit gaat doen.'
Daan: Hoe kijkt de Iraanse bevolking volgens jou aan tegen de mogelijkheid van een oorlog aan?
Eefje Blankevoort:
'In
de eerste plaats zijn de mensen in Iran gewoon bang. Al vanaf vorig
jaar. Dit kun je zien op de weblogs, maar ik merk het ook door
gesprekken die ik met mensen heb gevoerd. Voor veel mensen blijkt dat
het toch wel erg dichtbij komt. Tegelijkertijd zeggen de meeste mensen
ook: 'Hoe zeer wij onze heersers en ons regime ook haten, een
Amerikaanse aanval zullen wij nooit verwelkomen'. En dat is heel
belangrijk. Elke bom, elke gemiste precisiebom van Amerika zal een
directe winst voor het regime in Teheran. Dat is ook echt iets wat alle
tegenstanders van het regime zeggen, en de voorstanders van het regime
-die je ongeveer op een hand kan tellen- die zeggen met hand en tand
het land te zullen verdedigen. Maar zelfs die mensen die het regime
haten, zullen sterk overwegen om ook hun steentje bij te dragen om het
land te verdedigen.'
DeepJournal: Maar hoe groot denken ze dat de kans is dat die oorlog er daadwerkelijk komt?
Eefje Blankevoort: 'Ik
denk dat het net als hier heel erg fluctueert. Er zijn van die
hoogtepunten geweest, vorig jaar bijvoorbeeld toen het er echt naar
uitzag dat het in maart 2005 zou gebeuren. Toen zag je echt dat mensen
dachten: 'Nu gaat het gebeuren, er komt gewoon een aanval'. Iedereen
was doodsbang. Inmiddels is het wel redelijk afgezwakt en nu met deze
nieuwe dreigementen denk ik dat heel veel mensen wel weer angst hebben
dat het gaat gebeuren. Maar hoe zeker ze er van zijn is denk ik net zo
moeilijk te zeggen als hier. Niemand kan daar echt zeker van zijn, nu
nog niet in ieder geval.
Als het op een grondoorlog uitdraait,
zullen de Amerikanen tegen een leger van fanatieke mensen staan. Voor
een groot deel zal dezelfde retoriek worden gebruikt als tijdens de
oorlog Iran-Irak, een retoriek waarvoor nog steeds een groot deel van
de bevolking vatbaar is. Dus de martelaarscultus die tijdens die oorlog
heel sterk was ontwikkeld, zal wellicht voor een groot deel weer terug
komen, hoewel er veel kritiek op die oorlog is. Wie weet of dit weer
aan steun wint, met als mogelijk resultaat vrijwillige soldaten die
bereid zijn zichzelf op te offeren. De Iraanse oorlogsretoriek tijdens
de oorlog tegen Irak draaide rond het idee 'Bloed overkomt het zwaard'.
Dus uiteindelijk is de kracht om te willen sterven, sterker dan de
kracht om de te doden. Iran kan een enorm wapenarsenaal hebben,
militair superieur zijn, maar als je maar genoeg mensen hebt die voor
het goede doel willen sterven, dan heb je een heel geducht wapentuig.'
DeepJournal: Wat
je nu zegt, is in het geval van een landoorlog, maar iedereen heeft het
over een luchtoorlog en eventueel een nucleaire variant daarvan.
Eefje Blankevoort: 'Ik
geloof niet dat Iran zoveel kan doen. Ze hebben het nu de hele tijd
over die Shahab–raketten die tweeduizend kilometer bereik hebben, dus
waarmee ze Israël zouden kunnen terugslaan. Ik vraag me af of ze dat
zouden doen. Omdat ze daar alleen maar hun eigen graf mee graven. Door
terug te slaan zou het regime zelfmoord plegen. Als zij worden
aangevallen en ze vallen Israël aan dan zouden ze nog veel harder
worden terug geslagen. En dan heb je het wel degelijk over 'geen weg
meer terug' en zou Amerika misschien wel over gaan tot een
‘regime-change' of het hele land kapotbombarderen.'
DeepJournal: En
wat betreft die a-symmetrische oorlogsvoering (terroristische
aanslagen), dus anders reageren dan in een normale oorlog; wat zie je
daar voor mogelijkheden voor Iran?
Eefje Blankevoort: 'In
de regio hebben ze er wel degelijk mogelijkheden voor denk ik, dat zie
je nu al in Irak. Ik denk dat het wel degelijk zo is dat Iran voor een
heel groot deel het terrorisme daar steunt, zelfs militair ondersteunt.
Er zijn ook verhalen over Revolutionaire Gardisten die daar met vele
duizenden aanwezig zijn. Maar in de rest van de wereld, een
terroristische aanval op Amerika? Dat vraag ik me af.'
DeepJournal: Er zitten ook Nederlanders in Uruzgan, om de hoek bij Iran. Lopen die nog gevaar?
Eefje Blankevoort: 'Ik denk het niet.'
DeepJournal: Waarom niet, de Nederlandse troepen kunnen toch als Amerikaanse bondgenoten worden gezien?
Eefje Blankevoort: 'Wie weet, maar ik denk niet dat Iran op die manier zal terugslaan. Amerika noemt Iran de terrorist bank
ofzo, maar Iran heeft denk ik weinig te maken met het transnationale
terrorisme zoals Al Qaida dat voorstaat, dat geloof ik niet. Alleen al
omdat ze een heel ander wereldbeeld voorstaan dan Al Qaida en op
religieus vlak rechtlijnig tegenover elkaar staan.'
DeepJournal: Even
nog over China en Rusland als medestander van Iran. In hoeverre kunnen
ze daar nog op rekenen, Rusland is heel erg gedraaid. Wat is de huidige
situatie volgens jou?
Eefje Blankevoort: 'Volgens
mij heeft Iran buitengewoon veel aan China en Rusland in deze omdat zij
gewoon faliekant tegen sancties zijn, tegen welk ingrijpen dan ook. Ze
hebben natuurlijk grote eigenbelangen daar.'
DeepJournal: Hoewel
die houding tegen sancties door Rusland en China juist weer kan
veroorzaken dat het hele proces bij de VN mislukt waardoor Amerika
reden kan hebben om te zeggen, ‘Jongens, dat is mislukt dus we gaan nu
in de tegenaanval.'
Eefje Blankevoort: 'Dat
is natuurlijk absoluut een gevaar en dat is natuurlijk ook het
probleem. Tot nu toe heeft Amerika Europa de vrije hand gegeven om via
diplomatieke weg tot een verdrag te komen. Dat heeft eigenlijk tot
niets geleid tot nu toe, tenminste in zoverre dat Europa al haar
kaarten uit handen heeft gegeven en Iran door kon gaan met het
uraniumverrijkingproces. Inmiddels ligt het bij de VN-veiligheidsraad
maar wordt het zeker tegen gehouden. Absoluut zeker is dat China en
Rusland het gaan tegenhouden. En dan is inderdaad de vraag: ‘Wat is de
volgende stap?', en dat is heel moeilijk.'
DeepJournal: Heeft Iran militair gezien nog steun aan China en Rusland?
Eefje Blankevoort: 'Ik
denk niet dat China en Rusland militair zullen ingrijpen bij een
aanval, dat geloof ik niet. Maar ze hebben in zoverre militaire steun,
dat Rusland Iran pas nog raketten heeft verkocht. Plus dat Iran een
heleboel geld van China krijgt omdat dat hun grootste olieafnemer is,
wat bewegingsvrijheid meebrengt bij het kopen van wapens bij de
Russen.'
DeepJournal: Maar
je hebt niet het idee dat als Iran wordt aangevallen en China en
Rusland zich erin mengen dat er een grote explosie ontstaat in het
Midden-Oosten?
Eefje Blankevoort: 'Dat
geloof ik niet, want dan staan de eigenbelangen van Rusland en China
weer bovenaan en dat betekent geen oorlog met Amerika krijgen.'
DeepJournal: Dus jij denkt dat als er een oorlog komt, Iran tamelijk geïsoleerd is?
Eefje Blankevoort: 'Ja,
absoluut. Ook in de regio zelf, de Arabische wereld is juist vrij bang
voor Iran. Dat was natuurlijk al vanaf 1979 en dat is 26 jaar
onveranderd. En ze kunnen op geen enkele steun rekenen, behalve van
groepen uit Libanon, uit de regio.'
DeepJournal: In
deze visie van jou is het mogelijk dat een conflict met Iran beperkt
blijft tot een afzienbare regio, dus niet hoeft uit te groeien?
Eefje Blankevoort: 'Ik
denk dat het beperkt blijft maar dat het wel een ongelooflijke bloedige
oorlog wordt in Iran en dat de gevolgen voor Iran en Iraanse
samenleving heel erg groot zullen zijn. Ik geloof niet dat de hele
regio explodeert. Dat hebben we ook gezien met Irak, van tevoren waren
er allerlei doemscenario's dat de hele regio zou exploderen, dat is
niet gebeurd. Irak is wel geëxplodeerd maar de regio niet.'
DeepJournal: Dat
is eigenlijk een hoopvol bericht bij een hele hoop vervelende andere
berichten. Jij gaat binnenkort weer naar Iran. Wat ga je daar doen?
Eefje Blankevoort: 'Ik
ga weer verder aan een fotoproject waar ik mee bezig ben en ik ga ook
voor onderzoek voor een boek wat ik aan het schrijven ben over Iran.'
DeepJournal: Waar gaat dat boek over en wanneer komt het uit?
Eefje Blankevoort: 'Het
boek komt uit in maart 2007 als het goed is, als ik doorschrijf
tenminste. Het boek is een politiek-sociale schets van Iran, dus
eigenlijk het grotere verhaal, maar wel verteld door persoonlijke
ervaringen van Iraniërs die die ervaringen met mij willen delen. En ook
deels mijn eigen ervaringen. Het gaat echt over het verhaal achter de
propaganda, achter het geijkte beeld van Iran. Daar moet het over gaan,
dus mensen van vlees en bloed in plaats van poppetjes.'